astronomia.mokotow.pl

BUDOWA PLANET ZEWNĘTRZNYCH, ICH KSIĘŻYCÓW l DROBNYCH CIAŁ KOSMICZNYCH

April 10, 2008 on 6:44 pm | In BUDOWA PLANET ZEWNĘTRZNYCH, ICH KSIĘŻYCÓW l DROBNYCH CIAŁ KOSMICZNYCH | No Comments

Planety wewnętrzne, które ze zrozumiałych względów omówione zostały bardziej szcze­gółowo, obiegają Słońce po bardzo ciasnych orbitach. Jest to widoczne na schematycznym rysunku zamieszczonym obok (rys. 61).
Gdzieś w odległości około 400 milionów kilometrów od powierzchni Słońca rozpoczy­na się pas planetoid, mniej lub więcej regular­nych brył o niewielkich rozmiarach, z których największa Ceres osiąga średnicę około 767 km. Ciała te nie są globami planetarnymi, lecz, jak wykazały badania, blokami skalnymi o nieregularnych kształtach i zrytej kraterkami, pokrytej „kosmicznym” kurzem powierzchni. Wygląd planetoid obrazuje zdjęcie Phobosa (foto. 62), jednego z dwóch księżyców Mar­sa, wykonane przez sondę międzyplanetarną z bliskiej odległości. Księżyc ten, jak również i drugi satelita Marsa Deimos uważane są obecnie za wychwycone przez pole grawita­cyjne Marsa przechodzące w jego pobliżu planetoidy. Pokutuje jeszcze do dziś hipoteza, jakoby planetoidy te były resztkami rozbitej w tajemniczych okolicznościach planety, która miałaby jednak bardzo niewielkie rozmiary. Sądząc po sumarycznej masie planetoid, która wynosiłaby zaledwie 0,1 masy naszego Księ­życa, tworzyłaby glob o średnicy nie większej niż 1000 km. Dziś większość astronomów odrzuca tę hipotezę, uważając planetoidy za pierwotne tworzywo, z jakiego przed miliar­dami lat tworzyły się planety. Tworzywa tego okazało się jednak w tym miejscu za mało, aby mógł powstać glob planetarny. Przeszko­dą w tym mogły być również potężne siły
pływowe pola grawitacyjnego Jowisza. Nie­które z planetoid na skutek oddziaływania grawitacyjnego innych ciał Układu Słone­cznego zmieniły tak dalece parametry swoich orbit, że spotkać je można również i w pobliżu naszej planety — są nimi: Ikar, Adonis i Apollo. Bardzo interesującą grupę stanowią planetoidy uformowane w dwie gromady, zwane Trojańczykami. Otóż stanowią one ciała usytuowane w tak zwanych punktach libracyjnych orbity Jowisza. Punkty te poło­żone są na orbicie planety przed i za nią, w odległości równej odległości tej planety od gwiazdy centralnej, oraz stanowią wyjątkowe punkty (pułapki grawitacyjne) oddziaływania pola grawitacyjnego planety i gwiazdy. Tro-jańczycy obiegają Słońce w takim samym czasie, jak i Jowisz. Podobne punkty libracyj-ne będą znajdowały się również na drodze innych planet t księżyców, lecz ilość materii w takiej pułapce grawitacyjnej będzie w innych częściach Układu Słonecznego znacznie mniejsza i tym samym trudna do zaobserwo­wania z dużych odległości. Dotąd stwierdzo­no występowanie pyłu kosmicznego w punk­tach libracyjnych orbity Księżyca, gdzie na­gromadzenie jego jest tak duże, że daje się obserwować w postaci niedawno odkrytych tam księżyców Kordylewskiego.
Poza pasem planetoid rozpościera się strefa planet zewnętrznych. Należą do nich olbrzy­my naszego układu planetarnego: Jowisz, Saturn, Uran, Neptun i Pluton. Orbity tych planet leżą bardzo daleko od siebie i w du­żej odległości od Słońca, sięgającej nie