astronomia.mokotow.pl

Powierzchnie planet — budowa i morfologia

April 10, 2008 on 6:18 pm | In Powierzchnie planet — budowa i morfologia | No Comments

podobnych do warstwy wyższej, poddanych jednak najwyższemu stopniu metamorfizmu w wyniku wysokich temperatur, ciśnień i naprę­żeń. Miąższość warstwy bazaltowej na konty­nentach waha się od 10 do 35 km; największą miąższość osiąga ona na obszarach gór fałdo­wych — do 40 km, a najmniejszą w zapadli­skach śródgórskich. Trzecią warstwę oceani­cznej strefy skorupy ziemskiej tworzą najpraw­dopodobniej skały magmowe, bazalty i gabra, bardziej lub mniej zmetamorfizowane, czyli przeobrażone w wyniku oddziaływania wyso­kich ciśnień i temperatur.
Powierzchnie planet — budowa i morfologia
Twarda otoczka skalna globów planet, czyli skorupa, zbudowana jest z materiału wydzie­lonego z warstwy górnego płaszcza. Ku po­wierzchni planety wędrowały substancje lżej­sze, które, krystalizując się, w jej pobliżu tworzyły skały. Na powierzchni powstawała woda dając początek tzw. hydrosferze, a dzięki unoszącym się ponad powierzchnią gazom zaczęła tworzyć się warstwa atmosfe­ry. Tak więc skorupa, hydrosfera i atmosfera stanowią pełny komplet zewnętrznych warstw planety decydujących w zasadniczy sposób o jej wyglądzie zewnętrznym.
Utarło się przekonanie, że woda i powietrze atmosferyczne to oddzielny temat, nie związa­ny z budową powierzchni planet. A jednak tak woda, jak i atmosfera mają olbrzymi wpływ na wygląd powierzchni skorupy pla­net, gdyż poprzez niszczenie istniejących skał i tworzenie wielkich niekiedy kompleksów
skał osadowych zmieniają jej pierwotny wy­gląd. Wymaga to od geologów dobrej znajo­mości zachodzących procesów i współdzis-^s-nia tych trzech warstw w formowaniu s r skorupy planet. Najeży pamiętać, że woda pc zamarznięciu też tworzy skałę — z geologi­cznego punktu widzenia. Skała ta w wieli. przypadkach przemieszana jest z innym mate­riałem i tworzy warstwowy kompleks skalny Ponadto powierzchniowa warstwa planety, a szczególnie jej porowata warstwa osadowa stanowi układ trójfazowy, złożony z fazy stałe szkieletu mineralnego, fazy ciekłej, którą może być woda, oraz z fazy lotnej, czyli inaczej gazowej, zamkniętej w swobodnych, komuni­kujących się ze sobą porach. Dlatego tez rodzaj skał i minerałów powierzchni planety w dużym stopniu zależy od występowania na danej planecie wody i atmosfery oraz od składu chemicznego tej atmosfery.
Nie na wszystkich jednak planetach wystę­puje ochronna warstwa atmosfery i wody. Możliwe jest to tylko w przypadku planet wystarczająco dużych, aby ich pole grawita­cyjne utrzymało formującą się otoczkę skład­ników ulatniających się w procesach wydzie­lania ze skorupy planety. W przypadku planet wewnętrznych Merkury i Księżyc nie mają atmosfer. Aby na planecie mogła istnieć hydrosfera, muszą być spełnione odpowied­nie warunki, przede wszystkim powinno pa­nować na powierzchni tej planety dość wyso­kie ciśnienie. Stanowi ono warunek konie­czny utrzymania się wody w stanie ciekłym, od ciśnienia także zależne jest utrzymanie odpowiedniej temperatury (między tempera­turą zamarzania a temperaturą wrzenia). Jak bowiem wiadomo, wraz z obniżaniem się